Borç Faiz Oranlarını Anlamak

Sorun: aynı tutar, çok farklı maliyet

Elinizde toplam 100.000 TL borç olduğunu bilmek, aslında çok az şey bilmek anlamına gelir. Bu tutarın nasıl dağıldığı, her bir kalemin hangi hızda büyüdüğü ve ödediğiniz her 1.000 TL'nin size ne kadar tasarruf sağladığı belirlenmeden hiçbir ödeme planı sağlıklı kurulamaz. Bir borç faiz oranı, o borcun size dakika dakika ne kadara mal olduğunu gösteren tek ölçüttür; bakiyenin büyüklüğü ise sadece hikâyenin yarısıdır.

Klasik hata şudur: en büyük bakiyeli borç en tehlikeli sanılır. Oysa 45.000 TL'lik bir ihtiyaç kredisi, 6.000 TL'lik bir kredili mevduat hesabı borcundan daha yavaş büyüyebilir. Karar verirken karşılaştırılması gereken şey tutar değil, birim maliyettir.

Faiz oranını doğru okumak: aynı borcun üç farklı sayısı

Bir borcun yanında yazan orana bakıp geçmeyin. Pratikte üç ayrı sayıyla karşılaşırsınız:

• Aylık akdi faiz oranı: Sözleşmede yazan ham oran. Kredi kartı ve KMH'de genellikle aylık olarak ifade edilir.
• Yıllık etkin (bileşik) oran: Faizin faizini de hesaba katar. Formül basittir: (1 + aylık oran)üzeri 12 − 1. Aylık %4, yıllık %48 değil, yaklaşık %60 demektir. Aylık %2,5 ise yıllık yaklaşık %34,5'e denk gelir.
• Toplam maliyet oranı: Faize ek olarak vergileri (KKDF, BSMV), dosya masrafını, sigorta ve hesap işletim ücretlerini içerir. Karşılaştırma yaparken kullanılması gereken sayı budur; iki kredinin faizi eşitken maliyeti farklı olabilir.

Ayrıca gecikme faizi, akdi faizden ayrı ve daha yüksek işler. Ödemesi aksamış bir borç, kâğıt üzerindeki oranıyla değil, fiilî gecikme oranıyla değerlendirilmelidir.

Borç türlerinin yapısal karşılaştırması

Örnek: sıralama nasıl değişiyor

Aşağı